2026-жылдын 14-июлунда Кыргызстан банктарынын бирикмеси Акча которуулар боюнча кызыкдар тараптардын улуттук тармагынын (National Remittance Stakeholder Network, NRSN) үчүнчү жыйынынын алкагында банктардын, төлөм уюмдарынын жана эл аралык донорлордун өкүлдөрүнүн катышуусунда Кыргыз Республикасынын Евразиялык топтун (ЕАГ/ФАТФ) кылмыштуу кирешелерди легалдаштырууга (адалдоого) жана терроризмди каржылоого каршы аракеттенүү (ПОД/ФТ) боюнча өз ара баалоосунун алдыдагы миссиясына даярдыгына арналган жолугушуу өткөрдү.
Иш-чара IFAD REMIT PRIME Central Asia долбоорунун алкагында өткөрүлдү. Долбоор Айыл чарбасын өнүктүрүүнүн эл аралык фонду (IFAD) тарабынан колдоого алынып, акча которуу системаларынын натыйжалуулугун жана туруктуулугун жогорулатууга, айыл жергесиндеги калкты жана мигранттарды колдоого, ошондой эле Борбордук Азия өлкөлөрүндө заманбап санариптик финансылык кызматтарды өнүктүрүүгө багытталган.
Иш-чарага 40тан ашуун өкүл катышып, Кыргызстандын ЕАГ/ФАТФтын алдыдагы өз ара баалоосуна даярдык маселелери талкууланды. Өзгөчө көңүл банк секторунун ролуна, комплаенс-функцияны өнүктүрүүгө, тобокелдикке негизделген ыкманы колдонууга, ошондой эле жөнгө салуучу органдар, мамлекеттик мекемелер жана эл аралык өнөктөштөр ортосундагы өз ара аракеттенүүнү күчөтүүгө бурулду.
Жолугушууда баяндамалар менен Кыргыз Республикасынын Финансылык чалгындоо мамлекеттик кызматынын төрагасынын орун басары Бакытбек Автандилович Алишеров, ЕККУнун Бишкектеги Программалык кеңсесинин программалык адиси Каныкей Керимкулова жана Financial Services Volunteer Corps (FSVC) уюмунун өкүлү Дилшод Фатулло чыгышты.
Өз баяндамасында ЕККУнун өкүлү уюмдун ПОД/ФТ багытында тажрыйба алмашуу жана техникалык жардамды координациялоо боюнча аянтча катары маанилүү ролун белгиледи. Ошондой эле эл аралык донорлордун колдоосу бири-бирин толуктап, улуттук стратегиянын артыкчылыктарына шайкеш келүүсүнүн маанилүүлүгү баса белгиленди.
Белгиленгендей, декабрь айынан тартып ЕККУ жана ЕАГ мамлекеттик органдар үчүн өз ара баалоонун үчүнчү айлампасынын алкагында баалоочулардын талаптарын терең түшүнүүгө жана улуттук ПОД/ФТ системасы боюнча маалыматтарды сапаттуу даярдоого багытталган бир катар семинарларды өткөрүп келишет. Бул иш-чаралар ФАТФ жана ЕАГ стандарттарын практикалык кадамдарга айландырууга — тобокелдикке негизделген көзөмөлдү өркүндөтүүдөн тартып, келечектеги сунуштарды ишке ашыруу боюнча техникалык жардам пландарын даярдоого чейин көмөк көрсөтөт.
Финансылык чалгындоо мамлекеттик кызматынын төрагасынын орун басары банк секторун жеринде жүргүзүлүүчү баалоо миссиясына даярдоо боюнча негизги ыкмаларды тааныштырып, тобокелдикке негизделген көзөмөлдүн, ички контролдоо системаларынын натыйжалуулугунун жана шектүү операциялар боюнча отчеттуулуктун сапатынын маанилүүлүгүн белгиледи.
Ошондой эле банктардын өздөрүнүн акчаны адалдоо жана терроризмди каржылоо тобокелдиктерин түшүнүүсү, ошондой эле ички контролдоо системаларынын ишенимдүүлүгү Кыргызстандын ПОД/ФТ боюнча улуттук системасын баалоодо негизги факторлордун бири болоору белгиленди.
FSVC өкүлү финансылык сектор туруктуу бизнес-моделдерди түзүү жана тармактын жалпы ишинин сапатын жогорулатуу үчүн өзүнүн тобокелдиктерин толук түшүнүүгө тийиш экенин белгиледи. Ал өз ара баалоо боюнча отчеттор улуттук ПОД/ФТ системаларынын күчтүү жана алсыз жактарын аныктоого мүмкүндүк берерин жана банктар мурунку баалоолордун жыйынтыктарын өздөрүнүн тобокелдиктерин баалоо, комплаенс-процесстерди жакшыртуу жана ички контролдоо механизмдерин күчөтүү үчүн колдонушу керектигин баса белгиледи.
Операциялардын ачык-айкындуулугу жана натыйжалуу корпоративдик башкаруу туруктуу финансылык сектордун маанилүү элементтери жана кардарлардын, жөнгө салуучу органдардын жана эл аралык өнөктөштөрдүн ишенимин камсыз кылуунун негизги факторлору катары белгиленди.
Жолугушуунун негизги жыйынтыгы катары Кыргызстандын ЕАГ/ФАТФтын өз ара баалоосуна ийгиликтүү даярдыгы мамлекеттик органдардын жана жөнгө салуучу органдардын даярдыгын гана эмес, ошондой эле банк коомчулугунун, төлөм уюмдарынын активдүү катышуусун жана ПОД/ФТ улуттук системасынын бардык катышуучуларынын ортосундагы туруктуу диалогду талап кылаары белгиленди.
Акча которуулар боюнча кызыкдар тараптардын улуттук тармагы (NRSN) алкагында мындай иш-чараларды өткөрүү финансылык сектордун катышуучуларынын өз ара кызматташтыгын бекемдөөгө, эл аралык тажрыйба алмашууга жана Кыргызстандын ЕАГ/ФАТФтын алдыдагы өз ара баалоо миссиясына даярдык процессинде бардык кызыкдар тараптардын аракеттерин бириктирүүгө өбөлгө түзөт.
Эл аралык айыл чарбасын өнүктүрүү фонду (IFAD) тарабынан колдоого алынган IFAD REMIT PRIME Central Asia программасы акча которуу системаларынын натыйжалуулугун жана туруктуулугун жогорулатууга, айыл жергесиндеги калкты жана мигранттарды колдоого, ошондой эле Борбордук Азия өлкөлөрүндө заманбап санариптик финансылык кызматтарды өнүктүрүүгө багытталган.